Fiets filevrij! (www.fietsfilevrij.nl) : Automobilisten verleiden

Gepubliceerd: woensdag 16 september 2009

Uit onderzoek blijkt dat mensen bereid zijn te fietsen over woon-werkafstanden tot 15 kilometer. De opkomst van de elektrische fiets en het aanleggen van comfortabele en directe interlokale fietsroutes (fietssnelwegen) zorgen ervoor dat de fiets kan concurreren met de auto voor deze afstanden. Tevens vormt de fiets een belangrijke schakel in de mobiliteitsketen en draagt op die manier bij aan filevermindering.

Fiets filevrij werkt daarom aan een net van hoogwaardige snelfietsroutes nabij woon- werklocaties evenals een bredere communicatie-inzet op bestuurlijk en bedrijfsniveau met betrekking tot fietsen naar het werk. Ook zoekt het project contact met bedrijven om de voordelen aan te tonen van een goed fietsbeleid; fiscaal, financieel en organisatorisch. Deze formule is succesvol gebleken. Het project startte met 5 routes en er hebben zich inmiddels al drie nieuwe routes aangemeld. Het project onderscheidt zich door grens-overschrijdende samenwerking (meerdere wegbeheerders) op de routes, proactief procesmanagement en een stevige inzet op communicatiegebied.

Vanaf medio 2007 is Transaction Management Centre (in de persoon van Willem Goedhart) intensief bij dit project betrokken via het leveren van deskundigheid op het gebied van procesmanagement in het kader van mobiliteitsprojecten voor bestuursregio’s. Zo hebben wij het procesmanagement verzorgd bij het realiseren van de fietssnelwegen Zaanstad-Amsterdam (langs de A10/Coentunnel), Breukelen-Utrecht (langs de A2) en Arnhem-Nijmegen (langs de A325). Ook zijn wij verantwoordelijk voor het projectmanagement van het onderzoek naar de snelfietsroute tussen Rotterdam en Den Haag, langs de ‘Hofpleinlijn’.

Bij een snelfietsroute die wordt gerealiseerd met de “methode Fietsfilevrij!” is expliciet aandacht voor de volgende aspecten:

• kwaliteit infrastructuur;
• communicatie (proactief benaderen van de verschillende doelgroepen, ondermeer automobilisten, bedrijven langs de route en mogelijke samenwerkingspartners);
• procesmanagement om de route fysiek en mentaal (gedragsverandering) op de kaart te zetten;
• innovatie;
• duurzaamheid;
• samenwerking die gemeentegrenzen overschrijdt en met de focus op bedrijfsleven in de woon en werkomgeving van de route;
• actieve inbreng lokale kennis Fietsersbond.

Het blijkt dat er in Nederland een groot aantal plannen is om snelle fietsverbindingen aan te leggen en talloze initiatieven om fietsen te stimuleren. Toch komen de meeste daarvan niet gemakkelijk tot realisatie. Het vraagt om ontkokering en integraal denken.

Hier speelt de bestuurlijke complexiteit een rol. Een pleitbezorgersrol is nodig om het project überhaupt op de agenda te krijgen en interlokaal (wegbeheerder) en interdepartementaal (ministeries) te werken. Procesmanagement is nodig om het proces op gang te brengen (aanjagen en opstarten van het project) en te houden en ook door moeilijke fasen heen te loodsen. (bijv. financiering rond krijgen) Bestuurlijke legitimatie is nodig in de vorm van bestuurders (op hoog bestuurlijk niveau) die het project adopteren en als boegbeeld kunnen dienen. En ook, indien nodig, bestuurlijke knopen kunnen doorhakken. Op alle niveaus is bestuurlijk commitment nodig om het project adequaat te financieren en tot uitvoering te brengen. De mix van infrastructuur en communicatie moet in het gehele proces ingebouwd worden. Vanaf het eerste begin is het nodig communicatie in het gehele proces in te bouwen. Een duidelijk visie geformuleerd vanuit de communicatiestrategie aan het begin van een samenwerkingstraject is daarbij essentieel. Tijdens het proces van realisatie moet al begonnen worden met communicatieacties om de route niet alleen fysiek maar ook mentaal op de kaart te krijgen, bij zowel werkgevers als werknemers.

Al snel bleek in het traject dat wij hier ons concept van “transactiemanagement” effectief konden inzetten. Het heeft ervoor gezorgd dat overheden, bedrijven en burgers effectiever en effici�nter met elkaar omgaan en dat de hierboven geschetste ‘curve’ soepeler en sneller genomen kan worden.

Om de aanleg van een netwerk van fietssnelwegen te stimuleren en te faciliteren heeft het ministerie van V&W vanuit de Mobiliteitsaanpak 15 mln. beschikbaar gesteld. Op initiatief van de Kamer (amendement Roefs/Koopmans) is daar 10 mln. aan toegevoegd. Het ministerie wil dit geld op basis van cofinanciering investeren in routes waarmee op korte termijn gestart kan worden. Hiervoor wordt een landelijke uitvraag van projecten voorbereid waarover in het najaar bestuurlijke afspraken kunnen worden gemaakt.

Het ministerie vindt het van belang de ervaringen en de leermomenten van het project ‘Met de fiets minder file/Fietsfilevrij!’ hiervoor te benutten.